ChatGPT Su İçiyor Mu? Bilim İnsanları Uyardı!

Yapay zeka teknolojilerinin hızla gelişmesi, enerji ve su tüketimi açısından yeni tartışmaları gündeme getiriyor. Yapılan araştırmalar, ChatGPT gibi yapay zeka sorgularının, Google aramalarına kıyasla yaklaşık 10 kat daha fazla elektrik kullandığını ortaya koyuyor. Bu yüksek enerji tüketimi ise doğrudan su kullanımını artırıyor.

Veri Merkezlerinde Su ve Enerji Tüketimi Artıyor

Yapay zekayı besleyen büyük veri merkezleri, enerji ihtiyaçlarının yanı sıra soğutma sistemlerinde de yoğun temiz su kullanıyor. Sunucuların soğutulması ve ortam neminin sabit tutulması için gereken su miktarı giderek yükseliyor. OECD verilerine göre, 2027 yılı itibarıyla yapay zeka sistemlerinin yıllık su tüketimi 4.2 ila 6.6 milyar metreküp arasında olacak. Bu rakam, Türkiye’nin yıllık içme ve kullanma suyu tüketimine yakın bir seviyeyi temsil ediyor.

İklim Değişikliği ve Su Sıkıntısı

Özellikle iklim değişikliğinden etkilenen bölgelerde yer alan veri merkezlerinin su tüketimi, hem doğrudan hem de dolaylı olarak su sıkıntısını artıracak. Yapay zeka gelişmeleri, “enerji için su” ve “su için enerji” ilişkisini derinleştirirken, temiz su ve enerji ihtiyacı da artıyor.

Büyük Teknoloji Şirketlerinin Su Pozitif Hedefleri ve Zorluklar

Meta, NVIDIA, Alibaba gibi şirketler yeni soğutma teknolojileri geliştirerek su tüketimini azaltmaya çalışıyor. Microsoft ve Amazon ise 2030 yılına kadar “su pozitif” olmayı hedefliyor. Ancak evaporatif soğutma sistemlerinde kullanılan yüksek kaliteli su, geri kazanılmadan buharlaşıyor. Örneğin Google’da bu oran %74, Microsoft’ta ise %60’a kadar çıkıyor. Bu durum, milyarlarca litrelik suyun kalıcı olarak doğadan çekilmesi anlamına geliyor.

Daha Verimli Yapay Zeka ve Enerji Tasarrufu

Yapay zekanın daha az enerjiyle çalışması için donanım, yazılım ve algoritma alanlarında optimizasyon gerekiyor. Yenilenebilir enerji kaynaklarına geçiş, hem enerji hem de dolaylı su tüketimini azaltabilir. Yeni nesil soğutma sistemleri ise su kullanımını minimuma indiriyor.

Kuantum Bilgisayarlar ve Soğutma Alternatifleri

Gelişmekte olan kuantum bilgisayarlar, helyum gibi soğutucu gazlar kullanıyor ve kapalı döngü sistemleriyle çalışıyor. Bu teknoloji, klasik veri merkezlerine kıyasla çok daha az su tüketiyor ve enerji verimliliği sağlıyor.

Yapay Zekanın Su Ayak İzi Ne Kadar?

Kaliforniya Üniversitesi Riverside (UC Riverside) araştırmasına göre, her 5-50 ChatGPT sorgusunda yaklaşık yarım litre su buharlaşıyor. Bu, doğrudan soğutma sistemlerinde kullanılan suyun kaybı anlamına geliyor. 300 sorguda ise yaklaşık 0,5 litre su tüketimi gerçekleşiyor. Bu oranlar, kullanım arttıkça daha da yükselebilir.

Su Tüketimi Başka Sektörlerle Nasıl Karşılaştırılıyor?

Bir hamburger üretimi yaklaşık 660 galon su gerektiriyor; bu da yaklaşık 200.000 ChatGPT sorgusuna eşdeğer.

ABD’de bir evde bir saatlik televizyon yayını yaklaşık 4 galon su tüketiyor, yani 1.200 ChatGPT sorgusuna denk.ABD’de sızdıran borular günlük 10.500 milyon galondan fazla su israfına yol açarken, ChatGPT’nin tahmini günlük

küresel su tüketimi yaklaşık 3.500 milyon galon.

Enerji Tüketimi ve Çevresel Etkiler

Bir Google araması ortalama 0,3 watt-saat tüketirken, bir ChatGPT sorgusu yaklaşık 3 watt-saat enerji harcıyor. Ancak video izleme gibi dijital aktiviteler yapay zekadan daha fazla enerji tüketebiliyor. Yapay zekanın su ve enerji ayak izi, diğer sektörlere göre nispeten düşük kabul ediliyor.

Su Güvenliği ve Yönetimi Önemli Bir Sorun

Araştırmacı ve Su Politikaları Uzmanı Dursun Yıldız, yapay zekanın su tüketiminin önemli olduğunu ancak esas zorluğun tüm sektörlerde su yönetimi olduğunu belirtiyor. Yıldız, sürdürülebilir su politikalarının geliştirilmesinin su güvenliği için kritik olduğunu vurguluyor.

Araştırmacı Hakkında: Dursun Yıldız

1958 Samsun doğumlu olan Dursun Yıldız, İTÜ İnşaat Fakültesi mezunu, Su Politikaları Derneği kurucu üyesi ve başkanıdır. Hidrolik ve su politikaları alanında yüksek lisans yapmış, çeşitli uluslararası eğitimlere katılmıştır. Su yönetimi, su güvenliği ve bölgesel su politikaları konusunda 15 kitabı ve çok sayıda makalesi bulunur. Halen İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü’nde su politikaları dersleri vermektedir.