Şanlıurfa Zirvede!

Türkiye'nin toplam doğurganlık hızı, 2001 yılında 2,38 çocuk iken 2024’te 1,48 çocuk düzeyine geriledi. Nüfusun kendini yenileyebilmesi için gereken 2,10 çocuk seviyesi son sekiz yıldır aşılamadı. 2024 itibarıyla 71 il bu eşikte başarısız olurken, sadece Şanlıurfa 3 çocuk ve üzeri doğurganlık hızıyla öne çıktı.

ŞANLIURFA ZİRVEDE, BARTIN VE ESKİŞEHİR DİPTE

Toplam doğurganlık hızının en yüksek olduğu il 3,28 çocuk ile Şanlıurfa olurken, onu 2,62 ile Şırnak ve 2,32 ile Mardin izledi. Bartın ve Eskişehir ise 1,12 çocuk ile en düşük doğurganlık oranına sahip iller oldu. İzmir (1,17), Ankara (1,15) ve Zonguldak (1,15) gibi büyükşehirler de listenin en alt sıralarında yer aldı.

1,50’NİN ALTINA DÜŞEN İL SAYISI ARTIYOR

Toplam doğurganlık hızının 1,50’nin altında kaldığı il sayısı 2017 yılında sadece 4 iken bu sayı 2024’te 55’e yükseldi. Bu düşüş, doğurganlık hızında ülke genelinde keskin bir gerilemeyi ortaya koydu.

AVRUPA’DA ORTALAMA 1,38, TÜRKİYE 9. SIRADA

Avrupa Birliği ülkelerinde doğurganlık ortalaması 2023 itibarıyla 1,38 çocuk oldu. Türkiye, 1,48 oranıyla AB ülkeleri arasında 9. sırada yer aldı. Bulgaristan 1,81 çocuk ile ilk sırada, Malta ise 1,06 çocuk ile son sırada bulunuyor.

EĞİTİM DÜZEYİ YÜKSELDİKÇE DOĞURGANLIK DÜŞÜYOR

2024 verilerine göre okuma yazma bilmeyen ya da okul bitirmeyen annelerde doğurganlık hızı 2,65 çocuk iken, yükseköğretim mezunu annelerde bu oran 1,22 çocuğa kadar geriledi. Bu durum, eğitim düzeyinin doğurganlık üzerinde belirgin bir etkisi olduğunu ortaya koyuyor.

KIRDA DOĞURGANLIK YÜKSEK, KENTTE DÜŞÜK

Kırsal bölgelerde doğurganlık hızı 1,83 çocuk ile nispeten yüksek seyrederken, yoğun kentlerde bu oran 1,39 çocuk olarak gerçekleşti. Orta yoğun kentlerde ise doğurganlık hızı 1,58 oldu.

DOĞUM YAŞI YÜKSELDİ, ADOLESAN DOĞUMLAR AZALDI

2024 yılında doğum yapan annelerin ortalama yaşı 29,3, ilk doğum yaşı ise 27,3 oldu. 2001’de 26,7 olan ortalama doğum yaşı yıllar içinde belirgin şekilde arttı. 15-19 yaş grubundaki adölesan doğurganlık oranı ise binde 49’dan binde 10’a geriledi.

ŞANLIURFA’DA DOĞUM ARALIKLARI KISALDI

Annelerin ilk ve ikinci doğumu arasındaki ortalama sürenin en kısa olduğu il 2,7 yıl ile Şanlıurfa oldu. Kırklareli’nde ise bu süre 5,4 yıla kadar çıktı. Bu da bölgesel doğurganlık eğilimlerinde önemli farklılıklar olduğunu ortaya koydu.

ÇOĞUL DOĞUMLARIN ORANI YÜZDE 3,3

2024 yılında 31 bin 109 çoğul doğum gerçekleşti. Bu doğumların yüzde 97’si ikiz, yüzde 2,9’u üçüz ve yüzde 0,1’i dördüz ya da daha fazla çocuk olarak kaydedildi.

İLK DOĞUMDA EN GENÇ ANNELER ŞANLIURFA’DA

İlk doğum yaşının en düşük olduğu il 24,4 yaş ile Şanlıurfa ve Muş olurken, en yüksek olduğu il ise 29,4 yaş ile Tunceli oldu. Artvin ve İstanbul da ortalama anne yaşının yüksek olduğu iller arasında yer aldı.
Türkiye’de doğurganlık hızı düşmeye devam ederken, Şanlıurfa yüksek doğurganlık oranı ve genç anne profili ile istatistiklerin en dikkat çeken ili oldu. Uzmanlar, bu eğilimlerin ülkenin gelecekteki sosyal ve ekonomik yapısını önemli ölçüde etkileyeceğini belirtiyor.