Şanlıurfa’daki Germuş Kilisesi TBMM Gündeminde

Şanlıurfa Milletvekili Ömer Öcalan, Haliliye ilçesindeki Germuş Kilisesi’nin ihmal edildiği gerekçesiyle Kültür ve Turizm Bakanı’na 15 soruluk yazılı önerge verdi.

TARİHİ YAPI MECLİS GÜNDEMİNDE

Şanlıurfa’nın Haliliye ilçesinde bulunan Germuş (Surp Asdvadzadzin – Meryem Ana) Kilisesi’nin durumu Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşındı. Şanlıurfa Milletvekili Ömer Öcalan, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un yanıtlaması istemiyle yazılı soru önergesi sundu.

ÇOK İNANÇLI TARİHİN ÖNEMLİ BİR PARÇASI

Önergede, 19’uncu yüzyılda inşa edilen ve 1915 yılına kadar Ermeni Ortodoks cemaati tarafından ibadethane olarak kullanılan Germuş Kilisesi’nin, bölgenin çok inançlı ve çok kültürlü tarihinin önemli yapılarından biri olduğu vurgulandı.

SAHİPSİZLİK VE TAHRİBAT İDDİASI

Germuş Kilisesi’nin uzun yıllar boyunca sahipsiz bırakıldığı, ahır olarak kullanıldığı, defineciler tarafından tahrip edildiği ve bu süreçte ciddi zarar gördüğü belirtildi. Yapının ana kubbesinin bir bölümünün ise 2023 yılında çöktüğü ifade edildi.

AKADEMİK LİTERATÜRDE NADİR BİR ÖRNEK

Önergede, Germuş Kilisesi’nin Türkiye’de ve uluslararası akademik literatürde Osmanlı dönemine ait Ermeni kırsal kilise mimarisinin günümüze ulaşabilmiş nadir örneklerinden biri olarak değerlendirildiği hatırlatıldı. Yapının, 1915 sonrasında sahipsiz kalan ibadet mekânlarının maruz kaldığı ihmalin somut bir örneği olarak ele alındığı kaydedildi.

UNESCO VE AVRUPA SÖZLEŞMELERİ HATIRLATMASI

Germuş Kilisesi’nin, Türkiye’nin taraf olduğu UNESCO sözleşmeleri ile Avrupa Kültürel Mirasın Korunmasına ilişkin uluslararası düzenlemeler kapsamında korunması gereken kültür varlıkları arasında yer aldığına dikkat çekildi.

RESTORASYON VAR, UYGULAMA YOK

Yapının bulunduğu alanın 2011 yılında “Turizm Gelişim Merkezi” ilan edilmesine ve 2017–2018 yıllarında rölöve ile restorasyon projeleri hazırlanmasına rağmen, bugüne kadar kalıcı ve etkili bir koruma ya da restorasyon uygulamasının hayata geçirilmediği vurgulandı.

KAMUSAL SORUMLULUK VURGUSU

Önergede, yaşanan sürecin kültürel mirasın korunmasına ilişkin kamusal sorumluluğun yerine getirilmediğine işaret ettiği ifade edildi. İbadet mekânı olma niteliği taşıyan Germuş Kilisesi’nin tarihsel ve kültürel kimliği gözetilerek korunması gerektiği belirtildi.

BAKANLIĞA 15 SORU

Şanlıurfa Milletvekili Ömer Öcalan’ın sunduğu önergede; yapının mülkiyet ve hukuki statüsünden, restorasyon projelerinin neden uygulanmadığına, defineci faaliyetlerine karşı alınan önlemlerden sorumlu kurumlara kadar toplam 15 soru yöneltildi.

ÇÖKEN KUBBE VE ACİL ÖNLEM SORUSU

Önergede ayrıca, 2023 yılında ana kubbesi çöken Germuş Kilisesi için herhangi bir acil koruma ya da güçlendirme çalışması yapılıp yapılmadığı soruldu. Kilisenin restorasyonu için 2026 Yılı Yatırım Programı’nda bütçe ayrılıp ayrılmadığı da gündeme getirildi.

KAMUYA AÇIK KORUMA PLANI TALEBİ

Restorasyonun tamamlanmasının ardından Germuş Kilisesi’nin çok inançlı kültürel miras kapsamında korunması ve kamuya açık şekilde yaşatılmasına yönelik bir planlama yapılıp yapılmadığına ilişkin sorular da önergeye dahil edildi.