Urfa’da Kar Felaketinin Kahramanları

Şanlıurfa, yılbaşından itibaren etkili olan iki günlük yoğun kar yağışı ve ardından gelen aşırı donla adeta bir afet sınavı verdi. Kent genelinde çatı çökmeleri yaşandı; iş yerleri ve araçlar ciddi maddi hasar gördü.

Ancak burada önemli bir gerçeğin altını çizmek gerekiyor. Yağan kar, Urfa şartlarında olağanüstü bir yoğunluğa ulaştı. Metrekareye düşen kar miktarı, kentin son 50–60 yıllık tarihinde nadir görülen, hatta yaşı 60’ın üzerinde olan birçok kişi tarafından ilk kez yaşandığı ifade edilen bir seviyedeydi. Bu olağanüstü yük, özellikle sanayi siteleri ve ticari alanlardaki çatılı yapıların taşıma kapasitesini aşarak çökmelere neden oldu. Bununla birlikte Urfa genelinde birçok sitenin otopark olarak kullanılan alanlarındaki çatıların da bu yüke dayanamadığı, bu noktalarda da ciddi çökmelerin yaşandığı görüldü. Yaşanan bu hasarların, belediyelerin karla mücadeledeki eksikliklerinden değil; olağanüstü kar yükünün özellikle kapalı ve hafif konstrüksiyonlu çatı sistemleri üzerinde oluşturduğu baskıdan kaynaklandığı açıktır. Buna rağmen bu sürecin en dikkat çekici yönü, yaşanan ağır şartlara karşın tek bir can kaybının dahi yaşanmamış olmasıydı.

Bu tabloyu doğru okumak için 15 Mart 2023’e dönmek gerekiyor. O tarihte Urfa’da bir günlük şiddetli yağmurun ardından, şehir merkezinde, şehrin adeta göbeğinde yaşanan sel felaketinde 17 insan hayatını kaybetmişti. Bu acı tablo yalnızca yerel basında değil; ulusal ve uluslararası medyada da geniş yer bulmuş, kamuoyunda derin yankı uyandırmıştı.

Aradan geçen süre sonra Urfa, bu kez çok daha ağır meteorolojik koşullarla karşı karşıya kaldı. Günlerce süren kar yağışı ve ardından gelen sert don, şehri adeta kilitleme riski taşıdı. Ancak sonuç tamamen farklı oldu. 2023’te 17 canın kaybedildiği şehirde, bu kez alınan önlemler ve sahadaki etkin koordinasyon sayesinde tek bir insan dahi hayatını kaybetmedi. Bu fark, tesadüf ya da şansla açıklanabilecek bir durum değildir.

Bu sürecin en belirgin unsurlarından biri, Büyükşehir Belediyesi’nin kriz yönetimindeki yaklaşımı oldu. Karayolları’nın sorumluluğunda bulunan çevre yolları ve şehirler arası güzergâhlarda dahi, Büyükşehir Belediyesi ekipleri sahaya koştu. Yol açma ve kar temizleme çalışmaları kendi imkânlarıyla yürütüldü.

Bunun en çarpıcı örneklerinden biri Şanlıurfa–Viranşehir yolu üzerinde yaşandı. Yoğun kar nedeniyle bu güzergahta mahsur kalan yüzlerce vatandaşın imdadına Büyükşehir Belediyesi’nin araçları yetişti. Kurtarma çalışmaları bizzat sahada yürütüldü. Araçlar yetersiz kalınca hızlı bir organizasyonla özel bir otobüs firmasından araçlar kiralandı. Yaklaşık 300 vatandaş, şehir merkezine getirilerek güvenli bölgelere alındı.

Ardından Şanlıurfa Valiliği, bu vatandaşlara sıcak yemek ve çorba ikramında bulundu. Uzun saatler boyunca hem soğukla hem de açlıkla mücadele eden insanlar bu sayede güvenli ortama kavuştu. Normal şartlarda Karayolları ekiplerinin müdahale etmesi gereken bu güzergahta, Büyükşehir Belediyesi’nin seferberlik ruhuyla hareket etmesi ve Valilik koordinasyonunda insani destek sağlanması, kriz yönetiminde sahadaki farkı açıkça ortaya koydu.

Öngörülü adımlardan biri de ulaşım politikasıydı. Kar ve donun etkili olduğu günler boyunca şehir içindeki tüm toplu taşıma araçları ücretsiz hale getirildi. Vatandaşlardan, özel araçlarıyla trafiğe çıkmak yerine belediyenin toplu ulaşım araçlarını kullanmaları istendi. Bu karar, olası trafik kazalarının, zincirleme kazaların ve şehir içi tıkanmaların önüne geçen modern ve gerçekçi bir belediyecilik refleksi olarak öne çıktı.

2023’teki yağmur felaketinde böyle bir kararın alınmamış olması, bugün ortaya konan yaklaşımın farkını daha da net gösteriyor. Şayet o dönemde de toplu taşıma ücretsiz hale getirilmiş olsaydı, vatandaşlar özel araçlarıyla trafiğe çıkmak yerine toplu ulaşıma yönlendirilebilirdi. Bu durumda, o gün yaşanan ve yürekleri dağlayan can kayıplarının önüne geçilebilmesi ihtimali güçlenebilirdi. Nitekim 2023’te hayatını kaybeden insanların neredeyse tamamının, sel anında kendi özel araçlarında bulunmaları bu tespitin ne kadar hayati olduğunu ortaya koyuyor.

Bu süreçte ilçe belediyelerinin sahadaki performansı da dikkat çekiciydi. İmkânları oldukça kısıtlı olmasına rağmen özellikle Akçakale, Bozova, Suruç, Hilvan, Viranşehir ve Ceylanpınar belediyeleri, kendi sorumluluk alanlarında Büyükşehir Belediyesi ile koordinasyon içinde hareket etti ve karla mücadelede başarılı çalışmalar ortaya koydu.

Buna karşılık, şehir merkezinde yer alan Karaköprü, Haliliye ve Eyyübiye belediyelerinin bazı noktalarda yetersiz kaldığı görüldü. Bu eksikliklerin yaşandığı alanlarda da yine Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı ekipler sahaya girerek müdahalede bulundu. Bu tablo, kriz anlarında asıl farkı belirleyen unsurun yetkiden çok koordinasyon, refleks ve sahada olma iradesi olduğunu gösterdi.

Bu süreçte yalnızca kurumlar değil, yöneticiler de sahadaydı. Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Kasım Gülpınar, kar temizliği yapan araçların başında çalışmaları bizzat yerinde inceledi. Şanlıurfa Valisi Hasan Şıldak, Şanlıurfa İl Emniyet Müdürü Atilla Aksoy ve kırsalda süreci yöneten Şanlıurfa Jandarma Alay Komutanı Tuğgeneral Ali Naci Aldemir de kendi sorumluluk alanlarında ekiplerinin başında görev yaptı. Kriz, masadan değil; doğrudan sahadan yönetildi.

Sonuç açıktır: Felaket öldürmez, ihmal öldürür.
2023’te yaşanan yağmur felaketinde sorumluluktan kaçışın bedeli can kaybı olmuştur. Bu sürecin en çarpıcı örneklerinden biri, dönemin Büyükşehir Belediye Başkanı Zeynel Abidin Beyazgül’ün kameralar önünde yaşanan felaketin sorumluluğunun kendisine ait olmadığını söyleyerek sorumluluktan kaçmasıdır.

Bugün ise tam tersine; sorumluluğun sahiplenildiği, önlemlerin önceden alındığı ve sahada bizzat yönetilen bir süreç sayesinde en ağır koşullara rağmen tek bir can dahi yitirilmemiştir. Bu başarının arkasındaki isimler ise yazı boyunca da vurguladığımız üzere; Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Başkanı, Şanlıurfa Valisi, İl Emniyet Müdürü, Jandarma Alay Komutanı ve karla mücadelede sorumluluk alan, yukarıda özellikle isimlerini verdiğimiz ilçe belediyeleridir.

Asıl önemli olan, bu koordinasyonun, bu öngörünün ve bu hazırlık anlayışının geçici bir başarı olarak kalmamasıdır. Bu yaklaşımın bundan sonraki tüm yöneticilere örnek olması ve Urfa’da kalıcı, sürdürülebilir bir yönetim refleksi hâline gelmesi gerekmektedir.

Hayatı, doğruları ve Urfa’yı yürekten seven herkese saygılarla…

#urfahaber #urfa #şanlıurfa #kar felaketi